Bir web sitesinin hızlı olup olmadığını yalnızca "sayfa kaç saniyede açılıyor?" sorusuyla anlamak mümkün değildir. Ana içerik ne zaman görünüyor, bir butona dokunulduğunda sayfa ne kadar sürede tepki veriyor, okurken içerik yerinden kayıyor mu? Google'ın Core Web Vitals adını verdiği ölçütler tam olarak bu üç soruya yanıt verir. Bu yazıda LCP, INP ve CLS'nin ne olduğunu, hangi değerlerin "iyi" kabul edildiğini, nasıl ölçüldüğünü ve nasıl iyileştirilebileceğini anlatıyoruz.
Core Web Vitals nedir?
Core Web Vitals, bir sayfanın gerçek kullanıcılar için sunduğu deneyimi ölçen üç temel metrikten oluşur. Her biri kullanıcı deneyiminin farklı bir yönünü ele alır:
- LCP (Largest Contentful Paint): Yüklenme. Sayfadaki en büyük görsel ya da metin bloğunun ekranda görünme süresi.
- INP (Interaction to Next Paint): Etkileşime yanıt. Kullanıcının tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerine sayfanın görsel olarak ne kadar sürede yanıt verdiği.
- CLS (Cumulative Layout Shift): Görsel kararlılık. Sayfa yüklenirken ve kullanılırken içeriğin beklenmedik biçimde ne kadar kaydığı.
INP, Mart 2024'te FID (First Input Delay) metriğinin yerini almıştır. FID yalnızca ilk etkileşimin gecikmesini ölçerken INP, sayfa ziyareti boyunca gerçekleşen etkileşimleri değerlendirir.
İyi kabul edilen eşik değerleri
Google'ın web.dev üzerindeki belgelerine göre "iyi" sınırlar şöyledir:
- LCP: 2,5 saniye ya da daha az (4 saniyenin üzeri "zayıf" kabul edilir)
- INP: 200 milisaniye ya da daha az (500 milisaniyenin üzeri "zayıf" kabul edilir)
- CLS: 0,1 ya da daha az (0,25'in üzeri "zayıf" kabul edilir)
Bu değerler tek bir ölçümle değil, sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik dilimi esas alınarak değerlendirilir ve mobil ile masaüstü için ayrı ayrı hesaplanır. Yani bir sayfanın "iyi" sayılması için ziyaretlerin en az yüzde 75'inde bu sınırların karşılanması gerekir.
Saha verisi ve laboratuvar verisi
Core Web Vitals'ı ölçerken iki tür veriyle karşılaşırsınız. Saha verisi, sitenizi ziyaret eden gerçek kullanıcıların cihaz ve bağlantılarında ölçülen değerlerdir; Google'ın Chrome kullanıcı deneyimi raporu (CrUX) bu veriye dayanır. Laboratuvar verisi ise belirli bir cihaz ve bağlantı varsayımıyla yapılan benzetim ölçümleridir. Laboratuvar verisi sorunları bulmak ve değişikliklerin etkisini hızlıca görmek için kullanışlıdır; ancak kullanıcılarınızın gerçek deneyimini saha verisi gösterir. INP gibi gerçek kullanıcı etkileşimine dayanan metrikler en doğru biçimde sahada ölçülür.
Ölçüm araçları
- PageSpeed Insights: Bir sayfa için hem saha hem laboratuvar verisini birlikte gösterir.
- Search Console Core Web Vitals raporu: Sitenizin sayfalarını gruplar hâlinde değerlendirir, sorunlu sayfa gruplarını gösterir.
- Chrome geliştirici araçları ve Lighthouse: Sorunların kaynağını ayrıntılı olarak incelemeye yardımcı olur.
LCP nasıl iyileştirilir?
LCP öğesi çoğu sayfada büyük bir görsel ya da ana başlıktır. LCP'yi iyileştirmek için şu adımlar sık kullanılır:
- Sunucu yanıt süresini kısaltmak; önbellekleme ve gerekiyorsa içerik dağıtım ağı (CDN) kullanmak
- Görselleri ekranda gösterildikleri boyuta uygun ölçülerde ve WebP ya da AVIF gibi verimli biçimlerde sunmak
- LCP görselini geç yükleme (lazy loading) kapsamından çıkarmak ve tarayıcının bu görseli erken keşfetmesini sağlamak
- Sayfanın ilk görünümünü engelleyen gereksiz CSS ve JavaScript dosyalarını azaltmak
INP nasıl iyileştirilir?
Zayıf INP değerlerinin en yaygın nedeni, tarayıcının ana iş parçacığını uzun süre meşgul eden JavaScript kodlarıdır. Kullanıcı bir butona dokunduğunda tarayıcı başka bir işle meşgulse, yanıt gecikir.
- Uzun süren JavaScript görevlerini daha küçük parçalara bölmek
- Kullanılmayan JavaScript'i ve gereksiz üçüncü taraf betiklerini kaldırmak
- Etkileşim sonrasında yapılan ağır işlemleri, ekrana ilk görsel geri bildirim verildikten sonraya ertelemek
- Sayfadaki öğe (DOM) sayısını makul düzeyde tutmak
CLS nasıl iyileştirilir?
Okumaya başladığınız bir metnin, üstüne yüklenen bir reklam nedeniyle aşağı kayması CLS'nin tipik örneğidir. CLS'yi azaltmak için:
- Görsel ve videolara genişlik ve yükseklik değerleri vermek ya da en-boy oranlarını tanımlamak
- Reklam, gömülü içerik ve sonradan yüklenen alanlar için önceden yer ayırmak
- Mevcut içeriğin üstüne, kullanıcı etkileşimi olmadan yeni içerik eklememek
- Web yazı tiplerinin yüklenmesi sırasında oluşan kaymaları azaltacak yükleme stratejileri kullanmak
Core Web Vitals ve arama sonuçları
Google Search Central belgelerinde, arama sonuçlarında başarı için iyi Core Web Vitals değerlerine ulaşılması önemle önerilir ve sayfa deneyiminin Google'ın temel sıralama sistemlerinin ödüllendirmek istediği şeyle örtüştüğü belirtilir. Ancak iyi bir skor tek başına belirli bir sıralama sağlamaz; içeriğin aranan konuyla alakası ve kalitesi belirleyici olmaya devam eder. Bu nedenle site hızını yalnızca bir SEO maddesi olarak değil, ziyaretçilerinizin deneyimini doğrudan etkileyen bir kalite ölçütü olarak görmek daha doğrudur.
Hız bir kez yapılıp bırakılan bir iş değildir
Yeni eklenen bir eklenti, büyük boyutlu bir görsel ya da yeni bir reklam alanı, iyi durumdaki bir sayfanın değerlerini kısa sürede bozabilir. Bu nedenle Core Web Vitals değerlerini düzenli aralıklarla izlemek, siteye yapılan önemli değişikliklerden sonra ölçümleri tekrar etmek ve yeni özellikleri eklerken performansı da bir kabul ölçütü olarak değerlendirmek gerekir.
